Leven Lief Huis

Video over het Leven Lief Huis
met medewerking van Zorggroep Amsterdam Oost, VORM en Fundament All Media

De grondleggers van Oostenburg

Liesbeth Bonis van ZGAO vertelt over de ontwikkeling van het Leven Lief Huis op Oostenburg.
Het Leven Lief Huis wordt een huis voor 32 kunstenaars met een intensieve zorgvraag.

Video: Marije Dunning – SOON media

Leven Lief Huis

AEDES presenteert de brochure SAMEN OUD,
10 Woonzorgvoorbeelden waaronder het Leven Lief Huis

Thuis voor oudere kunstenaars met dementie

In het Ramses Shaffyhuis in Amsterdam vinden jongere en oudere kunstenaars een thuis. Het huis is ontstaan door samenwerking van corporatie Stadgenoot, zorgorganisatie ZGAO en Stichting Kunstenaarshuizen Amsterdam.
Dezelfde partijen werken nu in Amsterdam aan een woonvorm voor oudere kunstenaars met dementie of een somatische aandoening.

Op de wachtlijst van het Ramses Shaffyhuis staan 125 kunstenaars. De belangstelling is nog veel groter, vertelt Ed Cools van Stichting Kunstenaarshuizen Amsterdam.
‘Ik word vaak gebeld door kinderen van oudere kunstenaars die een plek zoeken voor hun vader ofmoeder. Liefst in een woongemeenschap waar hun oudersmet kunst bezig kunnen blijven. Daarvan hebben we er maar een paar: naast het Ramses Shaffy Huis alleen het Rosa Spierhuis in Laren en de Mariëngaarde in Tilburg.’ ‘En het Flevohuis’, vult Liesbeth Bonis aan. Zij ismanager zorg bij ZGAO, waar het Flevohuis onder valt. ‘In dit reguliere verpleeghuis is veel aandacht voor kunst.We hebben zelfs kunstenaars in dienst. Die weten de bewoners te prikkelen. Dan gebeuren er onverwacht mooie dingen.’

Verf ruiken
Er is absoluut behoefte aan méér woonplekken voor oudere kunstenaars, zegt Bonis. Daarom werken de drie partijen die samen het Ramses Shaffy Huis hebben opgezet nu aan een nieuwe woonvorm, deze keer bedoeld voor oudere kunstenaars met dementie of een somatische aandoening. Die kunnen niet in het Ramses Shaffy Huis terecht, maar wel in het nieuwe wooncomplex, dat ‘Leven Lief Huis’ gaat heten.
‘Het is fijn als oudere met dementie zo lang mogelijk actief kunnen blijven in een omgeving waar ze zich thuis voelen. Voor kunstenaars geldt dat ze bij wijze van spreken de verfmoeten kunnen blijven ruiken,’ zegt Cools.

Gekke lampen en bijzondere stoelen
Stadgenoot werkt mee aan de plannen omdat die passen in de corporatie visie om gemeenschappelijk wonen te bevorderen, verklaart ontwikkelingsmanager Karlijn de Kruif. Het nieuwe complex zal bestaan uit vier verdiepingen met in totaal 32 atelierwoningen van 45m2met keuken en douche. Elke verdieping krijgt een gemeenschappelijke ruimte en op de begane grond komt een sociëteit voor de bewoners. Cools ziet het al helemaal voor zich: ‘Een bijzondere inrichting met gekke lampen en bijzondere stoelen en allerlei schilderijen, omdat dit zo past bij de toekomstige bewoners’. Bonis enthousiast: ‘Kunst doet iets met de sfeer. Het is toch fantastisch als de kunstwerken van bewoners straks overal hangen!’

Tuin en logeerkamer
Buurtbewoners mogen hier straks ook exposeren en buitenlandse kunstenaars kunnen hier tijdelijk verblijven. Onderzocht wordt of op de begane grond naast de sociëteit een culturele horecavoorziening en zorgvoorzieningen kunnen komen, zoals een huisartsenpost en een fysiotherapeut. Volgens plan komen op de begane grond in elk geval een tuin en een logeerkamer. Bonis: ‘Het complex komt tegenover senioren woongemeenschap Noorderzon. Het lijkt ons leuk omaf en toe gezamenlijke activiteiten te plannen.’

Brein Omgeving Methodiek
De opzet van het Ramses Shaffy Huis spreekt veelmensen aan, vervolgt Bonis. ‘De lessen die we daar hebben geleerd nemen we mee. We bouwen toekomstbestendig en houden er rekening mee dat het complex ook voor andere doelgroepen geschikt te maken is. ’Met bewoners van het Ramses Shaffy Huis is overlegd over de plattegronden voor het nieuwe complex. Zij geven zinvolle tips. Zo deden ze de suggestie om mobiele tussenwanden te plaatsen in de atelierwoningen, om de ruimten flexibel in te kunnen delen. Dat hadden ze zelf graag zo gewild. ‘Daar zouden wij niet op gekomen zijn.’

Samenwerkingsovereenkomst
Momenteel werken Stadgenoot, ZGAOen stichting Kunstenaarshuizen Amsterdam aan een samenwerkingsovereenkomst. Voor het programma van eisen kregen ze advies van FAME Planontwikkeling. Dit bureau heeft veel kennis van het inrichten van woonvoorzieningen voor mensen met een beperking. Hun visie sluit aan bij de door ZGAO gebruikte Brein Omgeving Methodiek™. Die methodiek, ontworpen door Anneke van der Plaats, is gericht op het creëren van een humane omgeving voor mensen met dementie en hun aangedane brein. Gemeente Amsterdam steunt het plan. Zij ziet dat er een tekort is aan geschikte woningen voor ouderen en vooral voor ouderen met een zorgvraag. De buurtbewoners zijn ook te spreken over de plannen.
Maandelijks bespreekt Karlijn de Kruif de plannen en ideeën met een afvaardiging van de omwonenden. Volgens plan start de bouw in het tweede kwartaal van 2020 en is het complex begin 2023 gereed.

Tekst: Yvonne Witter, Aedes
Eindredactie: Veronique Huijbregts
Fotografie: Claudia Kamergorodski
Vormgeving: WalenberghVanOs

Hedy d'Ancona opent het cultureel atelier in het Ramses Shaffy Huis

Een reportage in de Brug, de krant voor Amsterdam Oost en omstreken
Tekst: Linda van den Dobbelsteen
Datum: 18 september 2019

‘Wat een prachtige samenwerking. Veel geluk!’

In het Ramses Shaffy Huis is op donderdag 5 september het cultureel atelier geopend door oud-politica Hedy d’Ancona. Hier kunnen ouderen van ZGAO onder begeleiding van kunstenaars kunst maken.
“Het is fantastisch dat er een plek is waar oudere kunstenaars kunnen creëren.”

Hanz Daniel is kunstenaar – beeldhouwer en muzikant – en een van de begeleiders in het atelier. “Het is een onderdeel van de dagbesteding van ZGAO. Hier kunnen ouderen en mensen met een chronische ziekte onder begeleiding van kunstenaars kunst maken. Op dit moment werken we met mozaïek, eerder met verf, papier-maché en keramiek.”
Hij showt de oven en een aantal prachtige kunstwerkjes. “Alle disciplines komen aan bod. Mensen werken zelfstandig, we denken hier niet in onvermogen: wat kan je niet? Wat kan je nog wel, dat komt in het atelier juist heel goed tot zijn recht. Je maakt iets, heel concreet.”
Een blad met hapjes en feestelijke welkomstdrankjes komt langs, aan tafel zit iemand onverstoorbaar te mozaïeken. Intussen neemt Liesbeth Bonis, manager bij ZGAO, het woord. “Het cultureel atelier is ontstaan uit het Da Vinci Atelier in het Flevohuis. Mooi dat deze groep gelijkgestemden, mensen met affiniteit voor kunst, hier een plek heeft gevonden. Dit is een plek om mooie dingen te maken en daarvan te genieten, ook als je ouder wordt.”
Hedy d’Ancona (82) speecht vervolgens uitgebreid en uit het hoofd, ze is een vat vol mooie verhalen. “Kunstenaar zijn is een prachtig beroep, je doet iets wat je niet laten kunt. Het is fantastisch dat hier een plek is waar oudere kunstenaars kunnen creëren. Maar net zo belangrijk is het dat er nu ouderen aan kunst kunnen gáán doen.”
“Als ik de kunstenaars hier bezig zie, gaat daar iets inspirerend vanuit. Ze houden hun koppie erbij en zijn in gezelschap. Maar ook als je alleen bent – en dat komt vaak voor als je ouder bent – heb je altijd iets om te doen. Bezig zijn met kunst maakt een nieuwsgierig en vrolijker mens van je. Wat een prachtige samenwerking. Veel geluk!”

Het atelier en het Ramses Shaffy Huis Het cultureel atelier in het Ramses Shaffy Huis aan de Piet Heinkade 231 maakt deel uit van de dagbesteding binnen ZGAO. Bezoekers blijven onder begeleiding van een inspirerende kunstenaar zo lang mogelijk creatief actief. Het atelier is open op dinsdag, woensdag en donderdag van 9.30 tot 16.00 uur. Het Ramses Shaffy Huis is een unieke woon- en werkplek van oudere en jongere kunstenaars waar ZGAO ook thuiszorg biedt.

Hier wil ik ook wel oud worden

Hans van der Beek doet in zijn rubriek Schuim elke dag verslag van feesten, presentaties en andere belangrijke bijeenkomsten in Amsterdam. Vandaag: opening cultureel atelier.

Parool, 6 september 2019 door Hans van der Beek

Een vrouw komt aan met een wiebelend dienblad. “Dit is een wiebelend dienblad,” zegt ze. Erop staan feestelijke glazen met een suikerrandje en een schijf sinaasappel.

“Geen witte wijn?” vraagt Ed Cools, mede-initiator van dit Ramses Shaffy Huis.

Geen witte wijn. Grenadine met jus en spa rood. En dat noemt zich kunstenaars.

De vrouw: “Het ziet er wel uit als een kunstwerk, vind je niet.”

Ook weer waar.

Ik ben bij de opening van het cultureel atelier van het Ramses ­Shaffy Huis. In de etages hierboven wonen kunstenaars op leeftijd en dit is hun sociëteit. Overdag staat het leeg en daarom wordt de ruimte voortaan driemaal per week opengesteld voor dagbesteding van mensen met een hersen- of ­spieraandoening.

Om zo lang mogelijk creatief actief te blijven. De kunst van het gelukkig ouder worden, zo heet de nota van ­Zorggroep Amsterdam Oost.

In de hoek staan muziekinstrumenten. Een vleugel, een bongo. Verder kwasten, deegrollers en bakken vol mozaïek steentjes.

Een tweede huis, het Leven Lief Huis, is in aanbouw en er zijn plannen voor een derde. Mede-initiator Siep de Haan: “Zo willen we de stad volbouwen met kunstenaarshuizen.”

Er zijn meer speeches en ik hoor een nieuw woord. Kalenderleeftijd. Die moest ik opzoeken. Kalenderleeftijd is de leeftijd volgens de kalender. Gewoon, je leeftijd dus. Maar omdat tegenwoordig niemand zich zo oud voelt als hij daadwerkelijk is, is ook daar een nieuw woord voor. Kalenderleeftijd. Een soort gevoelstemperatuur, maar dan voor ouderen.

Het woord is aan Hedy d’Ancona, we mogen Hedy zeggen. Ze gaat meteen los. “Ik raad iedereen aan kunstenaar te worden, anders krijg je absoluut geen eigen huis. Ja, ik werd aangekondigd als strijdbaar. Maar het is idioot. Amsterdam noemt zich een kunstenaarsstad, maar het is onmogelijk zelfs maar eigen atelier te behouden. Projectontwikkelaars slaan met een begerige hand uit. Ook ergens exposeren is buitengewoon moeilijk.”

Want fijn dat dit complex er is, daar komt het op neer. Als officiële openingshandeling opent d’Ancona een gloednieuwe keramiekoven.

Daarna zingt Maarten Hageraats een lied achter de piano. “Binnenkort kom mijn tweede cd uit,” zegt hij, maar praten is lastig en door afasie is Hageraats aan één helft verlamd.

Zingen daarentegen is geen enkel probleem en pianospelen kan ook met één hand. Hij zingt het lied Niels, Niels, Niels, Niels.

Na afloop ga ik aan de knutseltafel wat aantekeningen uitwerken. Begeleider Ashley Jongsma zet, in het voorbijgaan, achteloos een glas met zoute stengels naast me neer, en zegt: “Hier. Dat is goed voor bij het schrijven.”

Een glas zoute stengels.

Hier wil ik ook wel oud worden.

Wat opening cultureel atelier
Waar Ramses Shaffy Huis, Piet Heinkade
Wie Hedy d’Ancona, Liesbeth Bonis, Ed Cools, Siep de Haan, Hanz Daniels, Ashley Jongsma, Maarten Hageraats
Wanneer donderdag 5 september, 14.30 tot 16.00 uur
Drank en spijs **
Sfeer **
Hans is ook geen kalender 53

Inge Toussaint (Stadgenoot) en kunstenaar Casper Braat, in zijn Justin Bieberperiode.
BEELD HANS VAN DER BEEK

Rob Aartsen, partner van Gabriel Zavala (bezoeker/keramiekkunstenaar), Vida Adofo (bezoeker/mozaïekkunstenaar) Francine Bielders (ambulant ondersteunend).
BEELD HANS VAN DER BEEK

Illustrator Hans de Cleen en kunstenaar Joep Königs. Ed Cools, buiten beeld: “De twee knapste bewoners van het Ramses Shaffy Huis.”
BEELD HANS VAN DER BEEK

Ed Cools en Siep de Haan, medeinitiators van het Ramses Shaffy Huis, bieden een huisgebakken keramiekje aan. “Welke wil je?” Lastig kiezen.
BEELD HANS VAN DER BEEK

Liesbeth Bonis, Regien Keurentjes en Nicole Kerssemakers van ZGAO, met Hedy d’Ancona, veel jonger van geest dan haar kalenderleeftijd.
BEELD HANS VAN DER BEEK

Begeleiders Ashley Jongsma en Hanz Daniels met bewoner/muzikant Maarten Hageraats. Daniel: “Dit helpt je eigenwaarde.”
BEELD HANS VAN DER BEEK

"Een onsje kunst scheelt een kilo medicijn"

Een reportage op de website van ZORG + WELZIJN
Tekst en Fotografie: Annelies van der Woude
Datum:  21 augustus 2019

Zelfredzaamheid

De gevel aan de Piet Heinkade met de woorden ‘Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder’ kan niet anders dan het Ramses Shaffy Huis zijn: een uniek woon- en werkcomplex voor oudere en jongere kunstenaars in Amsterdam. Drie jaar geleden namen de eerste bewoners hun intrek in de appartementen en inmiddels staan maar liefst 175 gegadigden op de wachtlijst.

Hans de Cleen (links) en Ed Cools. 

Het is rustig, deze woensdag in het Ramses Shaffy Huis. Veel bewoners zijn op vakantie, dus veel reuring is er niet in het anders levendige wooncomplex. Een klein groepje mensen is in de sociëteit bezig met verf en klei, uit de boxen klinkt vrolijke muziek. Buiten in een koel briesje praten Ed Cools, mede-initiatiefnemer van het Rames Shaffy Huis, en bewoonster Rosa Sijben na over de – gisteren opgeruimde – foto-expositie van Taco D Smit, een onderdeel van de Arts & Culture Pride, gesitueerd in het Ramses Shaffy Huis. De expositie trok veel bekijks, vooral van mensen die nog geen weet hebben van het huis en de mogelijkheden die het – ook buitenstaanders – te bieden heeft. Cools en Sijben vertellen graag meer over de doelstellingen van het huis.

Parool | Koppen

De magie van Shaffy

‘Geen dag zonder kunst .’

Een reportage in het magazine van FAME groep, najaar 2018
Fotografie portretten Ed Cools, Joep Könings en Maarten Hageraats: Corbino / Maarten Corbijn

In 2016 opende het Ramses Shaffy Huis haar deuren aan de Piet Heinkade in Amsterdam. Een plek waar iedere dag kunst is. Een woongemeenschap voor oudere en jongere kunstenaars, met of zonder zorgvraag. Het werd zo’n groot succes dat er nu een tweede plan wordt ontwikkeld voor kunstenaars met een intensieve zorgvraag, zoals dementie: Het Leven Lief Huis. Voor dit nieuwe project verzorgt FAME in opdracht van Stichting Kunstenaarshuizen Amsterdam, Zorggroep Amsterdam Oost en woningcorporatie Stadgenoot de conceptontwikkeling. We hebben een gesprek met Ed Cools, initiatiefnemer van het Ramses Shaffy Huis.
Aansluitend een portret van twee bewoners; Joep Könings en Maarten Hageraats.

Fame magazine Ramses Shaffy Huis - Ed Cools
Fame magazine Ramses Shaffy Huis - interview voorzitter Ed Cools
Fame magazine Ramses Shaffy Huis - Joep Konings
Fame magazine Ramses Shaffy Huis- Maarten Hageraats

Leven Lief Huis

‘Een onsje kunst scheelt een kilo zorg.’

Leven Lief Huis

Een documentaire uit 2018 over het initiatief Leven Lief Huis, een huis voor kunstenaars met dementie.

Met dank aan Hans van Willigenburg, Gerda Havertong, Mirjam Bax, Jan Jansen, Sacha Glastra van Loon, Roos Blank, Ed Cools en Liesbeth Bonis.

Niet zonder ons

Voor kunstenaars op leeftijd is er nu een plek waar ze samen oud kunnen worden. In het Ramses Shaffy-huis in Amsterdam leven ze met jonge kunstenaars en zo blijven ze midden in het leven staan.

Ramses Shaffy Huis in Kruispunt

NPO – KRO, 19 november 2017,
Kruispunt, documentaire

Samenwonen, zonder je artistieke eigenheid op te geven. Het huis is een inspirerende omgeving met ateliers, ontmoetingsplekken, expositieruimtes, een sociëteit en een klein theater. Op deze manier wordt de samenwerking tussen jong en oud gestimuleerd.

Deze zomer werd in Amsterdam het Ramses Shaffy Huis officieel geopend. Het is een woon- en zorgcentrum speciaal voor kunstzinnige ouderen, waarin ze in een inspirerende omgeving hun artistieke leven kunnen voortzetten. Maar dat doen ze niet alleen. Een deel van het complex wordt bewoond door jonge kunstenaars. Doel is dat ze elkaar stimuleren, motiveren en activeren.

Kruispunt volgde de afgelopen periode drie bewoners: de ouderen Marion (66) en Joep (59) en de jonge Rosa (29). En was aanwezig toen in huis met muziek en drank de geboortedag van Shaffy werd gevierd. Hij zou dit jaar 84 zijn geworden.

In het huis is de energie van Ramses Shaffy voelbaar en de kunst van gelukkig ouder worden heerst hier. Maar ook – niet onbelangrijk vandaag de dag – het is een plek die ruimte biedt om jezelf en op je zelf te zijn. En toch samen.

Doorgaan in de geest van Ramses

Het Ramses Shaffy Huis, een woon-zorgcentrum in Amsterdam voor jonge en oude kunstenaars, is zo populair dat er nog een komt. Waarom is het zo fijn wonen achter de ‘Zing-vecht-huil-bid-lach-werk-en-bewonder’-gevel?

Volkskrant, 1 september 2017, door Iris Koppe

Van samen koken met de andere bewoners op zijn etage houdt hij niet zo. Maar verder voelt kunstenaar Joep Königs (59) zich erg thuis in het Ramses Shaffy Huis, een woon-zorgcentrum voor jonge en oude kunstenaars aan de Oostelijke Handelskade in Amsterdam. In zijn appartement, met uitzicht op de IJhaven, slaapt hij ’s nachts en werkt hij overdag aan verschillende schilderijen. ‘Dan hoef ik geen pauzes te nemen: als het ene doek droogt, kan ik met het andere doek verder.’
Königs heeft een verleden van epileptische aanvallen. En naar eigen zeggen ‘magisch-erotische periodes waarin hij als een bezetene schildert’. Königs had moeite een geschikte woonplek te vinden, maar toen het Ramses Shaffy Huis in juni openging, viel alles op zijn plek. En nu – nog geen drie maanden na de opening – hoort Königs dat er nóg zo’n kunstenaarshuis komt, op een steenworp afstand, op de Oostelijke Eilanden. Werktitel: ‘Het Leven Lief-huis,’ naar een lied van Liesbeth List.
Een grote verrassing, ook voor de initiatiefnemers van het Ramses Shaffy Huis Ed Cools (64) en Siep de Haan (58). ‘Dit hadden we niet verwacht toen we jaren geleden ons plan voorlegden aan Stadgenoot en Zorggroep Amsterdam Oost’, zegt Cools. ‘Toch was de run op de woningen vanaf het begin enorm.’
In Laren bestaat al langer een woon- en werkcentrum voor oudere kunstenaars: het Rosa Spierhuis. ‘Maar veel kunstenaars uit Amsterdam wilden daar niet naartoe’, zegt Cools. ‘Ze blijven liever in hun eigen stad. Na de opening van het huis stonden er direct weer honderd kunstenaars op de wachtlijst. Het is goed dat Stadgenoot deze week groen licht heeft gegeven voor de bouw van een tweede kunstenaarshuis.’
Het Ramses Shaffy Huis van woningcorporatie Stadgenoot bevat vierentwintig woningen voor ouderen en twaalf studio’s voor jonge afgestudeerde kunstenaars, veelal afkomstig van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Er is een gezamenlijke ruimte met ateliers en expositieruimtes. Wie zorg nodig heeft, kan terecht op het wekelijkse spreekuur. Er wordt nauw samengewerkt met Zorggroep Amsterdam Oost. ‘Dat is ook erg handig voor de zeven kunstenaars in het huis die zich per rolstoel verplaatsen’, zegt Cools.

Na de opening van het huis stonden er direct weer honderd kunstenaars op de wachtlijst

In de kunstenaarssociëteit op de begane grond worden lezingen, optredens en workshops georganiseerd. Initiatiefnemer Siep de Haan: ‘Er zijn regelmatig balletvoorstellingen en klassieke concerten. Er wordt wijn gedronken en bewoners spelen graag op Shaffy’s oude piano.’ Op de gevel aan de buitenkant staat ‘Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder’ en op het raam prijkt een foto van Ramses.

Niet iedereen die een beetje leuk met kwasten uit de voeten kan komt in aanmerking voor een woning. ‘Je moet je als kunstenaar hebben bewezen’, zegt De Haan, ‘dus met een diploma op zak van een kunstopleiding, exposities hebben gehad of aantoonbaar kunstminnend zijn.’
Wie zich aanmeldt en wordt uitgekozen, krijgt onbeperkt een sociale huurwo- ning in het pand tot zijn beschikking. Althans, de oudere kunstenaars. De jonkies, die net van de kunstacademie komen, tekenen een contract voor vijf jaar. Bijdragen van fondsen houden het wonen, met alle culturele extra’s betaalbaar.
Het tweede woon- en zorgcentrum zal eveneens in het teken van Ramses Shaffy staan. Er zal extra ruimte worden gemaakt voor kunstenaars met (beginnende) dementie, waardoor in dit huis iets minder jongeren zullen komen te wonen. ‘Maar de uitwisseling tussen jonge en oude kunstenaars blijft ook hier erg belangrijk’, zegt De Haan. ‘Zodat men elkaar scherp kan houden.’
Dat blijkt ook in het eerste huis, in een van de ateliers op de begane grond. De kunstenaressen Rosa Sijben (28) uit Alkmaar en Natalia Dik (56), geboren in Siberië, werken samen in een ruimte. Allebei aan hun eigen kunstwerk. ‘Alleen zijn was voor mij een groot probleem’, zegt Dik, ‘maar nu heb ik altijd anderen om me heen. Dat inspireert.’
De ontwerpen van ‘Het Leven Lief-huis’ moeten nog gemaakt worden. Dan kan
het nog een jaar duren voordat het wordt opgeleverd, maar de intentieovereenkomsten zijn getekend. ‘Wij vinden het erg belangrijk om mensen met een bepaalde levensvisie bij elkaar te brengen’, zegt Pim de Ruiter van Stadgenoot. ‘Bejaardentehuizen verdwijnen langzaam, de toekomst ligt bij woon- en zorgcentra voor specifieke doelgroepen.’
Dat kan een tehuis zijn als Beth Shalom, een zorgcentrum met de Joodse identiteit in het Amsterdamse Buitenveldert. In de leefruimten, zoals in de keuken, worden de Joodse regels in acht genomen. Er is een sjoel aanwezig en bewoners worden op Joodse feestdagen extra gefêteerd.
‘Er zijn ook speciale zorghuizen voor Antilliaanse en Marokkaanse Nederlanders’, zegt de Ruiter. ‘En denk aan de Surinaamse woongroep Wi Kontren in Amsterdam Zuid-Oost. Daar hebben ze een overdekte tuin gemaakt, met tropische planten. Het personeel draait vaak Surinaamse muziek.’
Dat oudere kunstenaars nu onder een dak worden verenigd is volgens de Ruiter eigenlijk logisch. ‘Want dat zijn ook zielsverwanten.’ Dat de ene kunstenaar de andere niet is, deert de Ruiter niet uit. ‘Het gaat om hun achtergrond. We hebben ook woongroepen met oud-krakers. Dat zijn mensen uit voormalige kraakpaden, die in de loop van de jaren tachtig zijn gelegaliseerd. Die leven goed samen. Ook dat zijn gelijkgestemden.’